U okviru 102. tradicionalne manifestacije “Šantićeve večeri poezije” večeras je u Muzeju Žitomislić otvorena izložba “Grof Sava Vladislavić” koju su organizovali Srpsko prosvjetno i kulturno društvo Prosvjeta, Gradski odbor Mostar i Fondacija Muzej Žitomislić.
Izložba “Grof Sava Vladislavić” je iz predsjedničke biblioteke Vladimira Putina, predsjednika Ruske Federacije, posredstvom Ambasade Rusije u BiH ustupljena Filozofskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu, a fotografije na izložbi su autentične sa opisima na ruskom jeziku.
Predsjednica SPKD Prosvjeta Gradski odbor Mostar Sanja Bjelica Šagovnović kazala je da se u okviru Šantićevih večeri poezije mnogi događaji organizuju sa drugim insitucijama kulture, a jedna veče je organizovana zajedno sa Muzejom Žitomislić.
“Nadam se da ćemo ubuduće zajednički raditi mnoge lijepe stvari”, rekla je Bjelica Šagovnović.
Dejan Dilberović, iz Fondacije Muzej Žitomislić, kazao je da je značajno što se ova izložba prikazuje u Žitomisliću jer je Sava Vladislavić bio jedan od najvećih dobrotvora Manastira “Žitomislić” i davao je velike priloge i poklone u vidu knjiga, ikona i crkvenih predmeta Manastiru Žitomislić.
“Nažalost mnogo toga nije sačuvano, ali ipak postoje istorijski tragovi po kojima se vidi da je Vladislavić imao posebnu naklonost prema manastiru Žitomislić kao i da je bio posebno vezan za Hercegovinu”, kazao je Dileberović.
Sava Vladislavić rođen je 25. januara 1668. godine u Jaseniku kod Gacka u poznatoj vlastelinskoj porodici Vladislavića.
Draga Mastilović, dekan Filozofskog fakulteta u Istočnom Sarajevu i predsjednik Glavnog odbora SPKD ”Prosvjeta”, prezentujući bogatu biografiju, lik i djelo grofa Save Vladislavića je rekao da se Vladislavić školovao u Dubrovniku gdje je počeo da se bavi trgovinom.
Tu je, kako je pojasnio, upoznao ruskog diplomatu grofa Lava Tolstoja, koji je ubrzo uočio njegove sposobnosti, a posebno njegovo dobro poznavanje političkih prilika u tadašnjim mletačkim i turskim posjedima na Balkanu i pridobio ga za rusku službu.
Potom, Vladislavić odlazi u Carigrad gdje je, pored trgovačkih poslova, stupio u rusku službu.
Prema njegovim riječima Vladislavić je Cara Petra Velikog upoznao u Azovu 1702. godine, a nakon toga svoju političku i diplomatsku karijeru nastavlja u Moskvi, pa zatim opet u Carigradu, odakle godinu kasnije donosi Petru Velikom tajni diplomatski spis pod naslovom Tajni opis Crnog mora.
Sava je u Moskvi postao miljenik i savjetnik Cara Petra Velikog, a potom i njegove nasljednice carice Katarine i ličnost od njihovog najvećeg povjerenja. Najpovjerljivije i najosjetljivije političke i diplomatske misije povjeravane su upravo Savi Vladislaviću. Titulu grofa stiče 1725. godine.
“Između ostalih diplomatskih uspjeha, Sava Vladislavić je u ime ruskog cara zaključio savez sa moldavskim knezom u Jašiju, mir sa turskim sultanom na Prutu, a tokom rata sa Šveđanima, koji je završen ruskom pobjedom na Poltavi 1709. godine, bio je šef snabdijevanja cjelokupne ruske vojske. Bio je glavni kreator uspješne monetarne i finansijske reforme ruskog carstva, a smatra se i osnivačem ruske obavještajne službe”, dodao je Mastilović.
Zbog brojnih diplomatskih uspjeha i drugih usluga koje je učinio ruskoj imperiji Sava je od Petra Velikog i Katarine darovan brojnim imanjima, dvorcima i trgovačkim privilegijama.
“To mu je omogućilo da izdašno pomaže pravoslavne crkve i manastire, posebno po Hercegovini i današnjoj Crnoj Gori i tako stekne epitet velikog dobrotvora. Knjige i ostale crkvene predmete koje je Sava slao iz Rusije i danas se čuvaju u nekim crkvama i manastirima. Umro je 17. juna 1738. godine u Sankt Peterburgu gdje je i sahranjen u carskoj grobnici, u kripti Blagovještanske crkve Lavra Aleksandra Nevskog”, kazao je na kraju Mastilović.
Izložba “Grof Sava Vladislavić” je u Muzeju Žitomislić otvorena za javnost do 25.10.2021. godine.
